Szkoła Podstawowa im. Jana Brzechwy w Nowej Wsi Ełckiej
Przejdź do treści

Wiwat 3 Maja!-2020/2021

SZKOŁA > WYDARZENIA > Z ŻYCIA SZKOŁY - 2020/2021

Wiwat 3 Maja!
Święto Narodowe Trzeciego Maja obchodzone jest w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja w 1791 r. Zostało ustanowione w 1919 r. i przywrócone ponownie w roku 1990.
3 maja 1791 r. na Zamku Królewskim w Warszawie uchwalono pierwszą konstytucję w nowożytnej Europie a drugą, po amerykańskiej, na świecie. Konstytucja została przyjęta przez Sejm Wielki, zwołany w październiku 1788 r. Celem ustawy rządowej miało być ratowanie Rzeczypospolitej, której terytorium zostało uszczuplone w wyniku I rozbioru przeprowadzonego przez Prusy, Austrię i Rosję w 1772 r. Ustawa rządowa regulowała organizację władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli. W pierwszych zdaniach dokumentu podkreślano jedność państwa, czego wyrazem miał być jeden rząd, skarb i armia. Artykuł pierwszy konstytucji potwierdzał dominującą rolę religii katolickiej. W drugim zaakcentowano pozycję szlachty, gwarantując jej przyznane dawniej przywileje. Artykuł trzeci dokumentu potwierdzał prawo mieszczan do samostanowienia w istotnych sprawach, posiadania ziemi oraz przyjmowania ich do stanu szlacheckiego. Artykuł czwarty utrzymywał poddaństwo chłopów wobec szlachty, przyjmując jednak włościan "pod opiekę prawa i rządu krajowego", co gwarantowały umowy zawarte przez nich z właścicielami ziem. Konstytucja ustanowiła trójpodział władzy. Władzę ustawodawczą miał stanowić dwuizbowy parlament, składający się z Sejmu oraz Senatu. Funkcję wykonawczą miał sprawować król
i odpowiedzialny przed Sejmem rząd, zwany Strażą Praw. Król mógł powoływać ministrów, senatorów, biskupów, oficerów i urzędników, a podczas wojny był wodzem naczelnym armii. Rolę sądowniczą w państwie powierzano niezależnym trybunałom. Rozdział szósty dokumentu dotyczył organizacji Sejmu. Znosił liberum veto, wprowadzając głosowania większościowe. Kadencja miała trwać dwa lata, a posiedzenia zwoływane w zależności od potrzeb. Co 25 lat miał obradować Sejm nadzwyczajny, na którym posłowie mieli pracować nad poprawą konstytucji. Wprowadzono tron dziedziczny, likwidując wolną elekcję. Ostatni artykuł dokumentu poświęcono "sile zbrojnej narodowej", której celem miała być obrona suwerenności kraju.
Uchwalenie Konstytucji 3 Maja odbiło się szerokim echem w całej Europie.
Próba wprowadzenia konstytucji w życie została zniweczona już w połowie 1792 r. Było to związane z konfederacją targowicką (zawiązaną przez przywódców obozu magnackiego w celu przywrócenia poprzedniego ustroju Rzeczypospolitej i pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 Maja) i wkroczeniem armii rosyjskiej w granice Polski.
Mimo jej unicestwienia pozostawiła ważne przesłanie dla Polaków na przyszłość, jak osiągać bez przemocy porozumienie w podstawowych dla dobra publicznego sprawach.
Uchwalenie Konstytucji 3 Maja zostało uznane za święto już 5 maja 1791 r.
Pierwsze obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w 1807 r. to zasługa księcia Józefa Poniatowskiego, który właśnie tego dnia postanowił przekazać nowo formowanym jednostkom wojsk polskich w służbie cesarza Napoleona znaki pułkowe - orły. Miejscem uroczystości był pl. Saski (obecnie pl. J. Piłsudskiego). Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., rocznica Konstytucji 3 Maja została uznana za święto narodowe uchwałą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919r. Po II wojnie światowej obchodzono je do 1946 r., kiedy w wielu miastach doszło do demonstracji studenckich. Od tego czasu władze komunistyczne zaprzestały i zabroniły publicznego świętowania, a próby manifestowania były często tłumione przez milicję. Święto to, jako wolne od pracy, zostało oficjalne zniesione ustawą z 18 stycznia 1951 r. Święto narodowe Trzeciego Maja przywrócono do kalendarza świąt państwowych ustawą z 6 kwietnia 1990 r. (weszła w życie 28 kwietnia). Dzień 3 maja jest w Polsce dniem wolnym od pracy.

Regina Sus
Wróć do spisu treści